صلح عمری
صلح در تعریف تراضی و تسالم بر امری است خواه آن امر تملیک (به مالکیت در آوردن) عین باشد یا منفعت و یا اسقاط دین و حق و مانند آنها. صلح از نظرقانون مدنی در مورد رفع تنازع موجود است و یا جلوگیری از تنازع احتمالی در مورد معامله و غیر آنٰ، به دیگر سخن در صلح هر عمل حقوقی که شرعاً و قانوناً قابل انجام است ممکن می باشد ، گفتنی است صلح ازجمله عقود لازم است یعنی اولاً برهم نمی خورد مگر اینکه طرفین خواستار برهم زدن آن شوند و یا اینکه حق فسخ پیش بینی شده باشد همچنین صلح می تواند بلاعوض باشد یعنی در مقابل آن مصالح چیزی دریافت نکند اما چنانچه صلح مبتنی بر تسامح باشد یا در مورد تنازع واقع شده باشد خیار غبن (که به مصالح حق فسخ در اثر ضرر دیدن می دهد) در آن نیست و برای طرفین لازم خواهد بود.
دامنه صلح به وسعت کلیه اعمال حقوقی است از این رو حقوقی مانند انتفاع نیز قابلیت صلح دارند و مصالح (صلح کننده) می تواند آنها را به متصالح (طرف صلح یا ذینفع صلح) صلح نماید. انتفاع بر دو نوع است عمری (به مدت عمر مصالح یا متصالح و یا دیگری) رقبی (مدت معین).
صلح عمری که در جامعه رایج است معمولا در زمانی است که شخصی میخواهد مال خود را به دیگری منتقل نماید اما در مقابل شخص دوم نیز تعهداتی را قبول نماید لذا اگر شخص دوم (متصالح) تعهدات خود را انجام ندهد مصالح می تواند با اعمال خیار شرط و فسخ عقد آن مال را دوباره به تملک خود در بیاورد. همچنین می توان مالی را به دیگری انتقال داد اما در مقابل آن فرد نیز منافع همان مال را در قالب صلح عمری به مالک اولیه صلح نماید یعنی مثلاً پدری خانه خود را به نام فرزندش انتقال می دهد اما در قالب صلح عمری از نوع سکنی تا زمانی که زنده است و به عنوان متصالح حق سکونت در خانه را برای خود محفوظ می دارد.
در صلح می توان در مقابل موضوع صلح، نفقه معینی برای مدت معلومی تعیین کرد تا متصالح به مصالح پرداخت نماید مثلاً پدر خانه را به فرزند صلح می نماید اما متصالح باید در مقابل هزینه نگهداری پدر را بر عهده گیرد.
نمونه سند صلح عمری که در دفتر اسناد رسمی تنظیم می شود به این شکل است:

نمونه اسناد صلح
صلح به شرط عمری۱۳
مصالح: آقا/ خانم…… فرزند…… به شناسنامه شماره…… صادره از…… متولد……
و شماره ملی…………………… مقیم………………… کدپستی
متصالح: آقا/ خانم…… فرزند…… به شناسنامه شماره…… صادره از…… متولد……
و شماره ملی…………………… مقیم………………… کدپستی۱۴
مورد مصالحه، حدود و محل آن:ششدانگ یک واحد آپارتمان مسکونی واقع در طبقه… قطعه… تفکیکی به مساحت… مترمربع دارای پلاک ثبتی شماره… فرعی… از…. اصلی واقع در بخش… تهران با جمیع توابع عرفی و قانونی آن (به شرح سند مالکیت) مورد ثبت یک جلد سند مالکیت به شماره دفترچه مالکیت… شماره ثبت… صفحه… دفتر… که سند مالکیت در تاریخ… به نام مصالح ثبت و صادر شده (یا طبق سند قطعی شماره… دفترخانه… به نام مصالح انتقال یافته است.
به نشانی (تهران……..) و حدود اربعه مورد مصالحه طبق صفحه سند مالکیت فوق‌الذکر می‌باشد.
به انضمام کلیه حقوق مصالح نسبت به حق‌الامتیاز برق اختصاصی به پرونده شماره… (به قدرالسهم از حق‌الامتیاز برق عمومی شماره… و حق‌الاشتراک آب شهری به شماره پرونده… و حق‌الاشتراک گاز شهری شماره پرونده…. منصوبه در مورد مصالحه با ودایع مربوط و متصالح ضمن این سند پرداخت هرگونه بدهی مصرفی و انشعاب برق اختصاصی و بقدرالسهم آب و گاز و برق عمومی را قبول نمود.
به اظهار متصالحین جزء اشخاص ممنوع‌المعامله نمی‌باشند و هرگونه مسؤولیت ناشی از اظهارات خود را شخصاً و متضامناً به عهده گرفتند.
مصالح ضمن این سند متصالح را نماینده خود قرار داد که در صورت بروز هرگونه اشتباه قلمی در تنظیم سند در دفترخانه حاضر و سند اقرارنامه اصلاحی مربوطه را بدون تغییر در ارکان و ماهیت سند را تنظیم و امضاء نماید.
وجه‌المصالحه مبلغ…. ریال که به اظهار مصالح تماماً به وی پرداخت شده و اقرار به دریافت نمود. متصالحین کافه خیارات خصوصاً خیار غبن و تدلیس را از خود سلب و اسقاط نمودند حسب‌الاظهار مصالح، منافع مورد مصالحه قبلاً به شخصی واگذار نشده است. مورد مصالحه به تحویل و تصرف متصالح داده شد و متصالحین ضمن قرائت سند و اطلاع از محتویات و مندرجات و مستندات و حدود و مشخصات آن با رضایت خود ثبت و سند را امضاء نمودند.
ضمن همین سند متصالح حق انتفاع از مورد مصالحه را به صورت سکنی در حق مصالح مادام‌الحیات وی و بالمباشره او برقرار کرد. و مصالح اقرار به قبض مورد انتفاع نمود.
هزینه‌های اساسی مورد مصالحه به عهده متصالح و هزینه مصرفی برق و تلفن و شارژ و نقاشی و کسر و انکسار درب و شیشه و غیره به عهده مصالح است.
مستندات تنظیم سند
۱ ـ پاسخ استعلام ثبتی به شماره…. مورخ…. اداره ثبت منطقه… مبنی بر عدم بازداشت مورد مصالحه و مطابقت سند با دفتر املاک
۲ ـ مفاصاحساب مالیاتی شماره… مورخ… اداره امور مالیاتی…
۳ ـ گواهی پایان ساختمانی شماره… مورخ… صادره از شهرداری منطقه… که به رویت متصالح رسیده ملاحظه و قبول نمود و عدم مغایرت و مطابقت آن را با مورد مصالحه اعلام و هرگونه مسؤولیت حاصله را قبول نمود.